Οι φρονιμίτες δεν χρειάζεται πάντα να αφαιρούνται. Εξαγωγή συνιστάται όταν προκαλούν πόνο, φλεγμονές, τερηδόνα στο διπλανό δόντι, πίεση ή δυσκολία καθαρισμού, ή όταν είναι έγκλειστοι. Η απόφαση λαμβάνεται μετά από κλινική και ακτινογραφική εξέταση.
Τι είναι οι φρονιμίτες
Οι φρονιμίτες είναι οι τρίτοι γομφίοι, τα τελευταία δόντια στο βάθος κάθε γνάθου. Βγαίνουν συνήθως στην ύστερη εφηβεία ή στις αρχές της τρίτης δεκαετίας της ζωής, αν και ο χρόνος διαφέρει πολύ. Επειδή συχνά δεν υπάρχει αρκετός χώρος στη γνάθο, μπορεί να βγουν μερικώς, με κλίση ή να μείνουν μέσα στο οστό. Όταν ένα δόντι δεν καταφέρνει να βγει σωστά, λέγεται έγκλειστο (αν παραμένει εντελώς μέσα στο οστό ή στο ούλο) ή ημιέγκλειστο (αν έχει βγει μόνο εν μέρει).
Συμπτώματα που χρειάζονται εξέταση
- πόνος ή πίεση στο πίσω μέρος της γνάθου,
- πρήξιμο και ευαισθησία των ούλων γύρω από το δόντι (η λεγόμενη περικορωνίτιδα, δηλαδή φλεγμονή των ούλων γύρω από ημιέγκλειστο δόντι),
- κακοσμία ή κακή γεύση,
- δυσκολία στο άνοιγμα του στόματος ή στη μάσηση,
- τερηδόνα στον φρονιμίτη ή στο διπλανό δόντι, γιατί η περιοχή είναι δύσκολη στον καθαρισμό,
- πίεση προς τα διπλανά δόντια.
Ένας φρονιμίτης μπορεί επίσης να μη δίνει συμπτώματα και να ανακαλυφθεί στην ακτινογραφία. Σε αυτή την περίπτωση, ο γιατρός αποφασίζει αν αρκεί η παρακολούθηση.
Πότε πρέπει να αφαιρεθούν
Εξαγωγή μπορεί να χρειαστεί όταν ο φρονιμίτης:
- προκαλεί επαναλαμβανόμενες φλεγμονές ή πόνο,
- προκαλεί τερηδόνα στον ίδιο ή στο διπλανό δόντι,
- είναι έγκλειστος ή ημιέγκλειστος και δημιουργεί πρόβλημα στα ούλα ή στο οστό,
- πιέζει τα διπλανά δόντια,
- σχετίζεται με κύστη ή άλλη βλάβη στο οστό,
- δεν μπορεί να καθαριστεί επαρκώς.
Αντίθετα, ένας φρονιμίτης που έχει βγει πλήρως, είναι υγιής, λειτουργικός και καθαρίζεται εύκολα, μπορεί να διατηρηθεί.
Πώς γίνεται η εξαγωγή, βήμα προς βήμα
1. Εξέταση και ακτινογραφία
Η ακτινογραφία δείχνει τη θέση του δοντιού, το σχήμα των ριζών και τη σχέση του με γειτονικές δομές, όπως το νεύρο της κάτω γνάθου. Αξιολογείται επίσης το ιατρικό σας ιστορικό και τα φάρμακα που παίρνετε.
2. Τοπική αναισθησία
Η περιοχή αναισθητοποιείται, ώστε να μην αισθάνεστε πόνο· μπορεί να νιώθετε πίεση ή κίνηση.
3. Αφαίρεση
Αν ο φρονιμίτης έχει βγει, η εξαγωγή μπορεί να είναι απλή. Αν είναι έγκλειστος ή ημιέγκλειστος, πραγματοποιείται χειρουργική εξαγωγή: ανοίγεται το ούλο, αφαιρείται όσο οστό χρειάζεται και το δόντι, αν χρειάζεται, χωρίζεται σε τμήματα για να βγει πιο ήπια.
4. Συρραφή και οδηγίες
Το ούλο συρράπτεται όταν χρειάζεται και σας δίνονται γραπτές οδηγίες για τις επόμενες ημέρες.
Διάρκεια και ανάρρωση
Η ανάρρωση εξαρτάται από την περίπτωση, τη θέση και τη δυσκολία κάθε δοντιού· γενικά χρειάζονται 2 έως 3 ημέρες για την υποχώρηση τυχόν οιδήματος. Στο διάστημα αυτό είναι φυσιολογικό να υπάρχει πρήξιμο, ευαισθησία και μικρή αιμορραγία, ενώ σε χειρουργικές εξαγωγές μπορεί να χρειαστεί περισσότερος χρόνος. Βοηθούν:
- πίεση με γάζα για να σταματήσει η αιμορραγία,
- κρύα επάλειψη εξωτερικά τις πρώτες ώρες,
- μαλακές και όχι ζεστές τροφές,
- αποφυγή ξεπλυμάτων, καπνίσματος και καλαμιού τις πρώτες ημέρες, ώστε να μην διαταραχθεί ο θρόμβος στο φατνίο,
- σωστή λήψη των φαρμάκων που θα σας δοθούν.
Κίνδυνοι και πότε να επικοινωνήσετε με τον οδοντίατρο
Οι πιθανές επιπλοκές περιλαμβάνουν παρατεταμένη αιμορραγία, λοίμωξη, την επώδυνη ξηρή υποδοχή (όταν χάνεται ο θρόμβος) και, σπάνια, προσωρινή ή μόνιμη αλλοίωση της αισθητικότητας του χείλους ή της γλώσσας, κυρίως στους κάτω φρονιμίτες. Για την κάτω γνάθο, η εκτίμηση της θέσης του νεύρου στην ακτινογραφία είναι σημαντική. Επικοινωνήστε με το ιατρείο αν ο πόνος αυξάνεται μετά τις πρώτες 2 έως 3 ημέρες, αν η αιμορραγία δεν σταματά, αν υπάρχει πυρετός ή αυξανόμενο πρήξιμο ή αν δυσκολεύεστε να ανοίξετε το στόμα.
Πώς να προετοιμαστείτε
Ενημερώστε τον γιατρό για κάθε φάρμακο που παίρνετε, ιδίως αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά, και για παθήσεις όπως ο διαβήτης ή οι καρδιοπάθειες. Μην διακόψετε φάρμακα από μόνοι σας. Φάτε ελαφρά πριν το ραντεβού και φροντίστε να έχετε στο σπίτι μαλακές τροφές. Αν η εξαγωγή αφορά περισσότερους από έναν φρονιμίτες, ο γιατρός μπορεί να προτείνει να γίνουν σε διαφορετικές συνεδρίες.
Εναλλακτικές
Όταν ο φρονιμίτης δεν προκαλεί πρόβλημα, μπορεί να επιλεγεί παρακολούθηση με τακτικό έλεγχο και ακτινογραφίες. Σε ήπια φλεγμονή, ο καθαρισμός της περιοχής και η αντισηψία μπορεί να βοηθήσουν προσωρινά, χωρίς όμως να λύνουν την αιτία αν το δόντι δεν έχει χώρο. Η εξαγωγή παραμένει η οριστική λύση όταν υπάρχουν επαναλαμβανόμενα προβλήματα.
Συχνές ερωτήσεις
Πότε πρέπει να αφαιρεθούν οι φρονιμίτες;
Δεν χρειάζεται πάντα. Εξαγωγή μπορεί να χρειαστεί όταν προκαλούν πόνο, φλεγμονές, τερηδόνα στο διπλανό δόντι, πίεση, έγκλειση ή δυσκολία καθαρισμού.
Πότε πρέπει να βγάλω ένα δόντι γενικότερα;
Όταν δεν μπορεί να διατηρηθεί, λόγω μεγάλης καταστροφής, προχωρημένης περιοδοντίτιδας, κατάγματος ή μόλυνσης. Πριν την εξαγωγή εξετάζονται, όπου είναι δυνατόν, οι εναλλακτικές επιλογές διατήρησης.
Τι είναι η χειρουργική εξαγωγή;
Είναι η αφαίρεση δοντιού που δεν μπορεί να εξαχθεί απλά, όπως έγκλειστοι φρονιμίτες, σπασμένα δόντια ή ρίζες. Πραγματοποιείται με τοπική αναισθησία και με κατάλληλες οδηγίες για την επούλωση.
Τι είναι η ακρορριζεκτομή;
Είναι μια μικρή χειρουργική επέμβαση στην άκρη της ρίζας ενός δοντιού, όταν υπάρχει επίμονη φλεγμονή που δεν αντιμετωπίζεται επαρκώς μόνο με ενδοδοντική θεραπεία. Στόχος είναι η διατήρηση του φυσικού δοντιού όπου αυτό είναι εφικτό.
Κλείστε ραντεβού
Αν ένας φρονιμίτης σάς ενοχλεί ή θέλετε να ελέγξετε αν χρειάζεται να αφαιρεθεί, κλείστε ραντεβού στο ιατρείο μας στη Θεσσαλονίκη για κλινική και ακτινογραφική εξέταση.
Κάθε στόμα είναι διαφορετικό. Η κατάλληλη θεραπεία προτείνεται μετά από κλινική εξέταση.
