Ο βρουξισμός είναι το σφίξιμο ή το τρίξιμο των δοντιών, συχνά στον ύπνο, και μπορεί να προκαλέσει φθορές, πόνο στη γνάθο, πονοκεφάλους ή ευαισθησία. Σε αρκετές περιπτώσεις βοηθά ένας εξατομικευμένος νάρθηκας ύπνου, που προστατεύει τα δόντια.
Τι είναι ο βρουξισμός
Ο βρουξισμός είναι η ακούσια σύσπαση των μασητήρων, των μυών που κλείνουν τη γνάθο, με σφίξιμο ή τρίξιμο των δοντιών. Εμφανίζεται κατά τον ύπνο (νυχτερινός βρουξισμός) ή και μέσα στην ημέρα, χωρίς να το αντιλαμβάνεστε, όταν συγκεντρώνεστε ή αγχώνεστε. Οι δυνάμεις που ασκούνται είναι πολύ μεγαλύτερες από της φυσιολογικής μάσησης, γι’ αυτό με τον καιρό επιβαρύνονται τα δόντια, οι μύες και η κροταφογναθική άρθρωση.
Η αιτία είναι πολυπαραγοντική: το στρες και το άγχος, οι διαταραχές ύπνου, η κατανάλωση καφεΐνης και αλκοόλ, το κάπνισμα, ορισμένα φάρμακα και η σχέση που έχουν μεταξύ τους τα δόντια.
Συμπτώματα και ενδείξεις
- φθορά ή «λείανση» των κοπτικών και μασητικών επιφανειών,
- μικρά θραύσματα ή ρωγμές στα δόντια και στις αποκαταστάσεις,
- πόνος ή κόπωση στους μύες του προσώπου, ιδίως το πρωί,
- πόνος στην κροταφογναθική άρθρωση, κρακ ή δυσκολία στο άνοιγμα,
- πονοκέφαλοι στους κροτάφους,
- ευαισθησία στο κρύο, που μπορεί να οφείλεται σε φθορά της αδαμαντίνης ή σε υποχώρηση των ούλων,
- ήχος τριξίματος που ακούει ο σύντροφός σας.
Πολλοί ασθενείς μαθαίνουν για τον βρουξισμό από τον οδοντίατρο, που διακρίνει τις φθορές στην εξέταση.
Πότε χρειάζεται νάρθηκας
Νάρθηκας μπορεί να προταθεί όταν υπάρχουν σημάδια έντονου σφιξίματος ή τριξίματος, φθορές στα δόντια, μυϊκή κόπωση, πόνος στην κροταφογναθική άρθρωση ή πονοκέφαλοι που σχετίζονται με τη σύσπαση των γνάθων. Ο νάρθηκας δεν «θεραπεύει» τον βρουξισμό αλλά προστατεύει τα δόντια και μειώνει το φορτίο.
Νυχτερινός και ημερήσιος βρουξισμός
Ο νυχτερινός βρουξισμός δεν ελέγχεται με τη θέληση, γι’ αυτό η προστασία των δοντιών με νάρθηκα έχει νόημα. Ο ημερήσιος βρουξισμός, δηλαδή το σφίξιμο στη διάρκεια της μέρας, αντιμετωπίζεται κυρίως με επίγνωση: αν παρατηρήσετε ότι τα δόντια σας ακουμπούν ή η γνάθος είναι σφιγμένη, χαλαρώστε. Ο κανόνας είναι «δόντια χωριστά, χείλη κλειστά, γλώσσα στον ουρανίσκο». Οι δύο μορφές μπορεί να συνυπάρχουν και η εξέταση βοηθά να καταλάβετε ποια ισχύει στη δική σας περίπτωση.
Πώς γίνεται η θεραπεία, βήμα προς βήμα
1. Εξέταση
Ο γιατρός εξετάζει τα δόντια, τους μυς και την άρθρωση, ρωτά για τον ύπνο, το στρες και τις συνήθειες και, αν χρειάζεται, ζητά ακτινογραφίες.
2. Αποτύπωση
Λαμβάνεται αποτύπωση των δοντιών, ώστε να κατασκευαστεί νάρθηκας που ταιριάζει ακριβώς στο δικό σας στόμα. Οι έτοιμοι νάρθηκες του εμπορίου δεν εφαρμόζουν σωστά και μπορεί να δημιουργήσουν πρόβλημα στο δάγκωμα.
3. Παράδοση και προσαρμογή
Ο νάρθηκας δοκιμάζεται στο στόμα και προσαρμόζεται, ώστε το δάγκωμα να είναι άνετο και ομοιόμορφο.
4. Επανέλεγχος
Μετά από ένα διάστημα ελέγχεται πώς ανταποκρίνεστε, αν έχουν υποχωρήσει τα συμπτώματα και αν ο νάρθηκας έχει φθορές.
Διάρκεια και εξοικείωση
Ο νάρθηκας φοριέται συνήθως τη νύχτα. Τις πρώτες ημέρες μπορεί να νιώθετε περίεργα, να έχετε περισσότερο σάλιο ή να τον βγάζετε στον ύπνο· συνήθως περνά με την εξοικείωση. Καθαρίζεται καθημερινά με νερό και οδοντόβουρτσα, φυλάσσεται στη θήκη του και δεν πρέπει να εκτίθεται σε ζέστη. Ο νάρθηκας φθείρεται, και ελέγχεται σε κάθε επίσκεψη.
Κίνδυνοι αν δεν αντιμετωπιστεί και πότε να επισκεφθείτε τον οδοντίατρο
Ο ανεξέλεγκτος βρουξισμός μπορεί να οδηγήσει σε προχωρημένη φθορά, ρωγμές και κατάγματα δοντιών, υποχώρηση ούλων, καταστροφή αποκαταστάσεων και χρόνιο πόνο στις γνάθους. Ζητήστε εξέταση αν έχετε επίμονο πόνο στη γνάθο, κλείδωμα ή δυσκολία ανοίγματος, αν σπάζουν επαναλαμβανόμενα δόντια ή σφραγίσματα ή αν παρατηρείτε ότι τα δόντια μικραίνουν.
Τι μπορείτε να κάνετε σήμερα
Παρατηρήστε αν ξυπνάτε με πόνο ή σφιγμένη γνάθο, αν τα δόντια σας φαίνονται πιο κοντά ή πιο επίπεδα και αν σπάνε συχνά σφραγίσματα. Αποφύγετε το μάσημα τσίχλας και το δάγκωμα αντικειμένων, που κρατούν τους μυς σε διαρκή εργασία, και δοκιμάστε θερμή κομπρέσα στους μυς της γνάθου το βράδυ. Αυτά δεν αντικαθιστούν την εξέταση, αλλά ανακουφίζουν μέχρι να τεθεί διάγνωση.
Εναλλακτικές και συμπληρωματικά μέτρα
- μείωση του στρες και τεχνικές χαλάρωσης,
- καλή υγιεινή ύπνου και περιορισμός καφεΐνης και αλκοόλ το βράδυ,
- ασκήσεις και φυσικοθεραπεία για τους μύες της γνάθου, όπου κρίνεται σκόπιμο,
- αποκατάσταση των φθαρμένων δοντιών, όταν έχει ήδη προκληθεί ζημιά,
- αξιολόγηση από άλλον ειδικό, αν ο βρουξισμός σχετίζεται με διαταραχές ύπνου.
Βρουξισμός και παιδιά
Το τρίξιμο των δοντιών εμφανίζεται και σε παιδιά, συχνά σε περιόδους ανάπτυξης των δοντιών, και τις περισσότερες φορές περνά με την ηλικία. Αν όμως παρατηρείτε έντονη φθορά ή το παιδί παραπονιέται για πόνο στη γνάθο ή πονοκεφάλους, αξίζει μια εξέταση για να αποφασιστεί αν χρειάζεται κάποια παρέμβαση.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι ο βρουξισμός;
Είναι το σφίξιμο ή τρίξιμο των δοντιών, συχνά κατά τη διάρκεια του ύπνου. Μπορεί να προκαλέσει φθορές, πόνο στη γνάθο, πονοκεφάλους ή ευαισθησία. Σε αρκετές περιπτώσεις βοηθά η κατασκευή ειδικού νάρθηκα που τοποθετείται κατά τη διάρκεια του ύπνου.
Πότε χρειάζεται νάρθηκας βρουξισμού;
Όταν υπάρχουν σημάδια έντονου σφιξίματος ή τριξίματος, φθορές στα δόντια, μυϊκή κόπωση, πόνος στην κροταφογναθική άρθρωση ή πονοκέφαλοι που σχετίζονται με τη σύσπαση των γνάθων.
Είναι φυσιολογική η ευαισθησία στο κρύο;
Η ευαισθησία μπορεί να οφείλεται σε υποχώρηση ούλων, φθορά αδαμαντίνης, τερηδόνα, ρωγμές, βρουξισμό ή πρόσφατη οδοντιατρική εργασία. Αν επιμένει ή είναι έντονη, χρειάζεται έλεγχος.
Κλείστε ραντεβού
Αν ξυπνάτε με πόνο στη γνάθο ή έχετε παρατηρήσει φθορές στα δόντια σας, κλείστε ραντεβού στο ιατρείο μας στη Θεσσαλονίκη για έλεγχο και, αν χρειάζεται, κατασκευή εξατομικευμένου νάρθηκα.
Κάθε στόμα είναι διαφορετικό. Η κατάλληλη θεραπεία προτείνεται μετά από κλινική εξέταση.
